De Heilige Michaël

In het hart van ’t Eikske staat de Heilige Michaël. Het markante kerkgebouw dateert uit 1956 en is ontworpen door de Kerkraadse architect Joseph Fanchamps. De Heilige Michaël is een vroeg voorbeeld van de hypermoderne kerken die Fanchamps voor de naoorlogse Mijnstreek ontwerpt. De constructie bestaat uit een groot betonskelet onder een dak van halfronde betonschalen. Het skelet is opgevuld met mijnsteen en gele baksteen. De losstaande klokkentoren heeft een open betonskelet, ingeklemd tussen twee mijnsteenmuren. Van binnen is de kerk met warm geel mergel bekleed. Het daglicht valt naar binnen door een reeks ronde vensters en twee grote raampartijen ter hoogte van het priesterkoor. De kruiswegstaties zijn gemaakt door Walter van Hoorn. Het grote teakhouten kruis met corpus is van een onbekende Javaanse kunstenaar. Door het teruggelopen kerkbezoek sluit de Heilige Michaël in 2012 zijn deuren. Een herbestemming voor het gebouw wordt niet gevonden. Bovendien zou er sprake zijn van ernstige betonrot. In 2019 is de kerk definitief aan de eredienst onttrokken. Op termijn zal de Heilige Michaël helaas worden gesloopt.

5 beoordelingen

Een kerk voor ’t Eikske

Na de Tweede Wereldoorlog krijgt de Mijnstreek met een nieuwe bevolkingsexplosie te maken. Het zijn de jaren van de Wederopbouw en de babyboom. In mijnwerkersbuurt ’t Eikske staat de bouw van maar liefs 240 woningen gepland. Zoveel nieuwe zielen vraagt om een nieuwe parochie en een eigen kerk. In 1949 geeft monseigneur Lemmens zijn goedkeuring voor het oprichten van de ‘Heilige Aartsengel Michaël’-parochie. Kapelaan J.M. Tummers, sinds 1936 werkzaam in Schaesberg, benoemt hij tot bouwpastoor. Tummers gaat voortvarend aan de slag en zegent op kerstavond 1950 een noodkerk in. In november 1954 gaan de eerste bouwwerkzaamheden voor de nieuwe kerk van start. De zomer daarop wordt de ceremoniële eerste steen gelegd, met het opschrift ‘Christus is de hoeksteen, 19-6-1955’. Om de bouwkosten te drukken, stellen de mijnen 480 m³ mijnsteen ter beschikking. Het kerkbestuur draagt letterlijk zijn steentje bij door dit bouwmateriaal eigenhandig naar de bouwplaats te brengen. Het gebruik van mijnsteen geeft de Heilige Michaël een karakteristiek uiterlijk, maar heeft ook een grote symbolische waarde. ’t Eikske is immers een mijnwerkersbuurt en de mijnwerkers hebben de stenen zelf naar boven gebracht tijdens hun zware arbeid in de mijn. In het voorjaar van 1956 is de Heilige Michaël af. Op 16 juni volgt de plechtige inwijding.

Vreemde gaten

De zijbeuken, sacristie en klokkentoren van de Heilige Michaël zijn opgetrokken uit mijnsteen. Wie de grillige zandsteenbrokken goed bekijkt, ontdekt hier en daar vreemde, ronde gaten. Die gaten herinneren aan de wijze waarop het gesteente is losgemaakt. In de jaren ’50 doen de mijnwerkers dat al lang niet meer met pikhouwelen. Wanneer een mijnsteenlaag de aanleg van een nieuwe mijngang hindert, boren zij in een vast patroon diepe gaten in het gesteente. Die gaten worden opgevuld met springstof. Dat is het werk van de zogenaamde schiethouwer. Als de gaten gevuld zijn, brengt hij de ontstekingen aan en dicht hij elk gat af met een kleiprop. Vervolgens wordt de springstof op een veilige afstand tot ontploffing gebracht. Op die manier wordt in één keer een hele laag gesteente weg geblazen. Wat over blijft, zijn de brokken mijnsteen. De gaten die zij bevatten, zijn de doorsnedes van de geboorde schietgaten. Via lange transportbanden wordt de mijnsteen afgevoerd, om uiteindelijk op  bovengrondse mijnsteenbergen te eindigen.

Bronnen

Eerste steen voor kerk in het Eikske (1955, 20 juni). Limburgsch Dagblad.

Het Eikske: jonge en bloeiende woonwijk. Plan voor 240 nieuwe woningen (1956, 17 mei). Limburgsch Dagblad.

Inzegening der noodkerk aan het Eikske. Installatie Pastoor Tummers van parochie ,,St. Michaël’’ (1950, 20 december). Limburgsch Dagblad.

Zeven jaar zwoegen beloond. Op zaterdag 16 juni a.s. wordt parochiekerk ’t Eikske ingezegend (1956, 25 mei). Limburgsch Dagblad.

Deel deze locatie

Tip je vrienden die deze plek gezien moeten hebben! #ontdeklandgraaf