De Heilige Petrus en Paulus

Op de drempel van de 18e eeuw krijgt Schaesberg een eigen parochiekerk. Ze is gewijd aan de heilige apostelen Petrus en Paulus, de patroonheiligen van de parochie Schaesberg. De oorspronkelijke opzet van de kerk is grotendeels bewaard gebleven, met uitzondering van het oude priesterkoor. Dat moet in 1914 plaats maken voor een dwarspand met een nieuw koor, naar ontwerp van architect Jan Stuyt. De laatste uitbreiding volgt in 1958 met de parochiezaal op het zuidoosten. De H.H. Petrus en Paulus is een rijksmonument.

2 beoordelingen

Op de vuist

Tot in de 17e eeuw valt Schaesberg kerkelijk onder Heerlen. De inwoners van de heerlijkheid zijn aangewezen op de Sint-Pancratiuskerk, waar zich op Hemelvaartsdag 1649 een bijzonder incident voor doet. Onderweg naar de preekstoel wordt de Maastrichtse predikant Ludovicus aangevallen door een zwaar getergde pastoor Mathias Renckens. Het is een jaar na de Vrede van Münster, het verdrag dat de Tachtigjarige Oorlog beëindigde. Staatse troepen hebben de katholieke Spanjaarden verdreven en de Staten-Generaal heeft het hoogste gezag. Het openlijk belijden van het katholieke geloof is op Staats grondgebied verboden. De Sint-Pancratiuskerk moet worden gedeeld met de protestanten. De katholieken mogen de kerk slechts op gezette tijden gebruiken. Hun heiligenbeelden en misattributen worden na iedere dienst opgeborgen. Predikant Ludovicus wordt ontzet door de Staatse drossaard van Valkenburg. Pastoor Renckens krijgt een arrestatiebevel aan zijn kazuifel en ontvlucht Heerlen voor een paar maanden.

Een eigen kerk

De katholieke edelen in het Land van Valkenburg hekelen de protestanten evenzeer als pastoor Renckens. Met het Partagetraktaat in het vooruitzicht, doet graaf Johan Frederik van Schaesberg er alles aan om zijn heerlijkheid Spaans te maken. Het Partagetraktaat moet het Land van Valkenburg opdelen in een Staatse en een Spaanse ‘partage’. De graaf heeft succes. Vanaf 1661 hoort Schaesberg bij het Spaanse Land van Valkenburg. Dat is nog niet genoeg voor Johan Frederik. Hij wil Schaesberg op kerkelijk gebied zelfstandig maken en richt ten westen van Hoeve Leenhof een noodkerk in. Ondertussen worden alle katholieke geestelijken gesommeerd het Staatse Land van Valkenburg te verlaten. Mathias Renckens vlucht in 1663 naar Schaesberg en wordt daar pastoor. Op de heuvel bij het straatdorp Scheijdt, gesitueerd aan de huidige Hoofdstraat, begint Johan Frederik met de bouw van een kerk. Als hij in 1671 stervende is, staan enkel de muren overeind. In zijn testament laat de graaf 1.900 rijksdaalders na om de kerk te voltooien, maar daar komt het voorlopig niet van. Pas in 1686 wordt de bouw hervat door zijn kleinzoon Frederik Sigismund Theodor van Schaesberg. Het duurt nog tot 1699 voordat er een kerk staat die als parochiekerk kan functioneren. Op 15 december van dat jaar wordt de heerlijkheid Schaesberg afgesplitst van de Sint-Pancratiusparochie van Heerlen.

Bronnen

Ramakers, E.P.M. (1983). Pastoraal Schaesberg in de zeventiende eeuw. Land van Herle, 33(1), p.4-16.

Ramakers, E.P.M. (1983). Pastoraal Schaesberg in de zeventiende eeuw (vervolg). Land van Herle, 33(2), p.25-39.

Ramakers, E.P.M. (1983). Pastoraal Schaesberg in de zeventiende eeuw (slot). Land van Herle, 33(3), p.63-77.

Wiertz, F.J.M. (1975). Geloven in Schaesberg. Een beknopt overzicht van de geschiedenis van Schaesberg en vooral van zijn kerkgemeenschap, 1700-1975. Kerkrade: uitgave in eigen beheer.

Deel deze locatie

Tip je vrienden die deze plek gezien moeten hebben! #ontdeklandgraaf